Pod znakiem Cyrkla i Węgielnicy

wystawa poświęcona polskiej masonerii

Pod znakiem Cyrkla i Węgielnicy

wystawa poświęcona polskiej masonerii

"Pod znakiem Cyrkla i Węgielnicy"

wystawa poświęcona polskiej masonerii

menu rozwijalne

O Wolnomularstwie

Wolnomularstwo, zwane także masonerią (od fr. franc-mason), to ruch filozoficzno-etyczny o długiej historii i niejednorodnej filozofii. Skupia on ludzi, których Konstytucja Masońska (z 1723 roku) określa jako "wolnych i dobrych obyczajów". Tego zwrotu, o trzysetnej już prawie historii używa się często do dziś, odpowiadając na pytanie, kto może zostać masonem.

cyrkiel i węgielnica, symbole wolnomularskie

Wolnomularstwo odwołuje się do tradycji cechów kamieniarskich - stąd w symbolice i obrzędowości masońskiej poczesne miejsce zajmują cyrkle, kielnie i węgielnice. Jest też tu miejsce na symbole ezoteryczne - Oko Opatrzności, Słońce czy Księżyc. Współczesne wolnomularstwo ma także bogatą tradycję alchemiczną, stąd w loży można spotkać symbole znane ze starożytnych manuskrypów, a w wystroju loży można odnaleźć m.in. rtęć, sól i siarkę. Oczywiście, nie są one dziś używane do odlewania metali, ale pozostaje ich wielka rola symboliczna.

cyrkiel i węgielnica, symbole wolnomularskie

Centrum wolnomularskiego świata ogniskuje się wokół Loży - miejsca, gdzie masoni spotykają się i rozmawiają ze sobą na różne tematy. Spotkania takie mają ceremonialny, uświęcony wiekami tradycji rytuał. To właśnie wtedy bracia i siostry (tak, to wolnomularstwa należą także kobiety!) zakładają słynne faruszki - często bogato zdobione i przedstawiajace tajemnicze symbole.

Wbrew obiegowej opinii, Loże (ani wolnomularstwo jako takie!) nie są tajne. Loże (ściślej: obediencje) także w Polsce są zarejstrowanymi legalnie stowarzyszeniami, które mają swoje numery w organach urzędowych. W Europie Zachodniej budynki Lóż są wyraźnie oznaczone symbolami masońskimi, a do wielu z nich wstęp mają także niewolnomularze (nazywani profanami). W Polsce wiele gmachów ma także proweniencję masońską. Przykładowo - w Gdańsku, Wydział Elektryczny Politechniki Gdańskiej to dawna loża masońska. Loża funkcjonowała także w dawnym budynku ASP. W okolicy Biblioteki Wojewódzkiej biegła... ulica Masońska (oryg. Logengang), która prowadziła do siedziby dawnej Loży Eugenia pod Ukoronowanym Lwem. Ba, nawet dzisiejsza toruński kuria biskupia mieści się w dawnej światyni wolnomularskiej...

cyrkiel i węgielnica, symbole wolnomularskie

Wbrew utartym przesądom wolnomularze nie są ludzie bogaci i potężni. Ta opinia zrodziła się głównie dzięki dość hermetcznemu charakterowi lóż masońskich, które od wieków posługują się zestawami sekretnych znaków, kodów i symboli. Oczywiście, wśród masonów zdarzają się także ludzie należący do absolutnej elity - królowie, arystokraci, naukowcy-nobliści, artyści światowej sławy czy politycy, ale nie stanowią oni reprezantywnego profilu.

Wolnomularstwo podkreśla swój egalitarny charakter - każdy z członków Loży ma obowiązek traktować drugiego z pełnym szacunkiem i po bratersku, niezależnie od tego, czy jest on arystokratą czy prostym urzędnikiem. Jedna z anegdot dotyczących polskiego wolnomularstwa mówi zresztą, że pewnego razu, gdy przyjmowano do loży pewnego profesora okazało się, że jego mistrzem wprowadzającym był... jego własny student.